Testy psychologiczne online

Czy warto rozwiązywać testy psychologiczne online? Czy są one czymś więcej niż tylko zabawą?

Po pierwsza należy odróżnić prawdziwe testy psychologiczne od tzw. psychozabaw czyli testów, które nie odnoszę do teorii psychologicznych, a jedynie pozwalają wyciągać pewne wnioski na podstawie udzielonych odpowiedzi. Prawdziwe testy psychologiczne są opracowywane przez kompetentnych specjalistów, oparte na teoriach psychologicznych oraz wielokrotnie weryfikowane, tak aby ich właściwości psychometryczne były jak najlepsze. Test psychologiczny musi być spełniać wiele statystycznych wymagań oraz zostać sprawdzony wstępnie na dużej grupie badawczej.

Pierwotnie testy psychologiczne można było wykonać jedynie w wersji rzeczywistej tzw. „papier i ołówek”, jednak teraz coraz częściej współczesne testy przystosowywane są do nowocześniejszej formy wypełnienia na komputerze, często również online.

Niestety z powodu zmiany warunków procedury badania papierowe kwestionariusze nie mogą zostać wprost przeniesione do Internetu, ponieważ ich używanie online zmienia właściwości psychometryczne testów. W przypadku badań prowadzonych w sieci trudno o ujednolicenie warunków wypełniania testów, chociaż z drugiej strony podnosi to komfort osoby badanej oraz znosi ograniczenia czasowe. Możliwość wypełniania kwestionariuszy psychologicznych w domowym zaciszu sprawia też często, że badanie zostaje wyjęte z kontekstu społecznego, co może wpływać na  prawdomówność badanych oraz zwiększenie agresji ich wypowiedzi. Dlatego też kwestionariusze wirtualne nie mogą być interpretowane analogicznie do tych tradycyjnych. Jednakże w niektórych przypadkach, m.in. przy badaniu osobowości, postaw, kompetencji, badań dotyczących pracy i kariery oraz niektórych badaniach neuropsychologicznych nie stwierdzono rozbieżności pomiędzy wynikami testów wykonywanych metodą tradycyjną oraz w sieci. W pozostałych dziedzinach do badań wirtualnych należałoby stworzyć nowe narzędzia.

Niestety testy, które można najczęściej znaleźć w Internecie dalekie są od prawdziwej psychologii. Często nie są one nawet opracowane przez psychologów. Tego typu kwestionariusze należy traktować z przymrużeniem oka i nie brać ich wyników za wyrocznię.

Podsumowując, możliwość wypełniania kwestionariuszy psychologicznych online stwarza zupełnie inne warunki badania, przez co wyniki nie mogą być interpretowane tak samo jak badania tradycyjne. Czasem szybciej i łatwiej jest nawet stworzyć oddzielny, nowy kwestionariusz do badań internetowych niż przystosowywać tradycyjne metody badawcze. Jednym z takich testów stworzonych przez psychologów i dostępnym w Internecie jest Test na depresję Fundacji Wemenders.

Dr Paweł Jurek z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego:

"Test testowi nie równy. Warto przy tym zdawać sobie sprawę z tego, że często test nie udzieli nam odpowiedzi na wszystkie nurtujące nas pytania. Ponadto procedura autodiagnozy jest obarczona pewnymi ograniczeniami. Żaden test nie może być traktowany jako wyrocznia. A w wielu przypadkach wyniki uzyskiwane w teście należy traktować bardziej jako przyczynek do autorefleksji, a nie jako niezależny werdykt!"

Całą wypowiedź eksperta można przeczytać na portalu Wemenders w artykule Dlaczego ludzie wypełniają testy? 

Jak wspierać chorego na depresję?

Depresja jest zaburzeniem psychicznym, które dotyka nawet 20% populacji. Każdy człowiek miewa okresy gorszego samopoczucia, jednak depresja to coś więcej niż przejściowe przygnębienie czy obniżenie nastroju. Epizody depresyjne mogą trwać od kilku tygodniu do kilkunastu miesięcy, a choroba wpływa nie tylko na nastrój, ale zmienia także sposób myślenia i odczuwania oraz często prowadzi do zaburzeń łaknienia i snu. Osoby cierpiące na depresję mogą odczuwać smutek bez żadnego racjonalnego powodu, czuć się ciągle zmęczone oraz mieć trudności z koncentracją.

Symptomy depresji pojawiają się stopniowo i z różnym nasileniem, jednak często można zauważyć, że z ukochaną osobą czy przyjacielem dzieje się coś złego.  
Objawy depresji, które możesz zauważyć u swojego bliskiego to:

• obniżenie nastroju, smutek

• poczucie winy

• brak nadziei

• brak motywacji i energii

• niepokój, drażliwość

• utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej go interesowały

• zmiana apetytu - utrata lub jego zwiększenie

• zmiany w nawykach snu – bezsenność lub zwiększenie

• niska samoocena

• płacz bez wyraźnego powodu

• unikanie kontaktu z rodziną i przyjaciółmi

• utrata zainteresowania seksem

• chęć zrobienia sobie krzywdy lub myśli samobójcze

Jeżeli wydaje Ci się, że Twój bliski doświadcza kilku z wymienionych objawów przez dłużej niż 2 tygodnie, to powinieneś zasięgnąć porady specjalisty.

Mój bliski ma depresję. Co zrobić, by pomóc? 

Po pierwsze, zadbaj o siebie. To może zabrzmieć dziwnie, ale jeśli sam nie czujesz się wystarczająco silny, wspieranie osoby cierpiącej na depresję może być zbyt przytłaczające. Prawdopodobnie będziesz często doświadczać uczuć takich jak: złość, strach, poczucie winy, frustracja, przygnębienie i bezsilność. Jest to całkowicie normalne - ważne, abyś również Ty miał wsparcie w tych trudnych chwilach.

Trudno wytłumaczyć, na czym polegają zaburzenia depresyjne, komuś, kto sam ich nigdy nie przeżył. Zapoznaj się z objawami i pamiętaj, że depresja to choroba. Choroba, która utrudnia cierpiącym na nią kontakt z otoczeniem. Postaraj się więc nie brać do siebie nastroju i braku zainteresowania swojego bliskiego. Osoby z depresją często czują się ciężarem i izolują od najbliższych. Nie dawaj tego odczuć swojemu bliskiemu, zachęć go do mówienia i słuchaj, nie oceniając. Unikaj komentarzy typu: „po prostu weź się w garść”, „otrząśnij się z tego” czy „wstań wreszcie z łóżka”.  Depresja to choroba, nie lenistwo. Jeśli Twój bliski mógłby po prostu wstać i poczuć się lepiej, z pewnością zrobiłby to.  Postaraj się zrozumieć, że codzienne czynności stały się dla niego niezmiernie trudne do wykonania i pomagaj mu w nich. Na każdym kroku zapewniaj, że go wspierasz.

Daj sobie czas. Wspieranie osoby chorującej na depresję nie jest łatwe. Trzeba wykazać dużo cierpliwości, współczucia i bezwarunkowej miłości w kontakcie z osobą, która jest przygnębiona i negatywnie nastawiona. Często możesz czuć się emocjonalne wycieńczony. Szukaj wsparcia u rodziny i przyjaciół i rób rzeczy, które sprawiają Ci przyjemność. Trudno będzie Ci być oparciem dla chorego bliskiego, jeśli sam nie będziesz czuł się dobrze.

Jednak jeśli osoba, którą się opiekujesz, miałaby myśli samobójcze lub rozważała samobójstwo, nie wolno Ci zostawiać jej samej. W takim przypadku powinieneś koniecznie zgłosić ten fakt psychiatrze.

Aby upewnić się, czy to, co przeżywa Twój bliski to depresja, możesz wykonać test dostępny na portalu Fundacji Wemenders.

Anna Góra, Fundacja Wemenders

Testy na depresję

Zaburzenia psychiczne rzadko są widoczne gołym okiem, nie da się ich wykryć również za pomocą żadnych badań laboratoryjnych. W psychologii używane są jednak testy, które mogą w pewnym stopniu przybliżyć stan pacjenta, są to tzw. narzędzia przesiewowe. Takie kwestionaiusze psychologiczne pomagają klinicystom w szybszym rozpoznaniu wielu zaburzeń, w tym depresji. Niektóre testy przeznaczone są do wypełniania zarówno przez samego pacjenta z podejrzeniem depresji, jak i przez jego bliskich. Należy jednak pamiętać o tym, że samo przeprowadzenie testu nie zastępuje wizyty u lekarza, a jego wyniki nie mogą być traktowane jako diagnoza lekarska.  

Jednym z najbardziej znanych narzędzi jest Skala Depresji Becka (BDI - Beck Depression Inventory) stworzona przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Becka w 1961 roku. Test diagnostyczny składa się z 21 pozycji z 4 wariantami odpowiedzi, a wypełnia się go w określeniu do wybranego okresu minionego czasu np. tygodnia lub miesiąca. Każdej z odpowiedzi przydzielane są punkty od 0 do 3. Suma punktów oznacza ogólny wynik, a im jest on wyższy, tym cięższy stopień zaburzeń oznacza.
W 1996 roku powstała nowa wersja testu Becka - BDI-II dostosowana do kryteriów diagniostycznych depresji z DSM-IV. Test nadal składa się w 21 itemów, jednak niektóre z nich zostały zmienione. Aktualne wytyczne wymagają oceny objawów depresji w ciągu ostatnich dwóch tygodni, dlatego też w nowym wydaniu testu odpowiedzi udziela się w odniesieniu do tygodnia-dwóch wstecz. 
W 2009 roku powstała polska adaptacja tego testu.

Innym kwestionariuszem jest Test Dziewięciu Pytań PHQ-9, często wykorzystywany przez lekarzy pierwszego kontaktu do wstępnej diagnozy depresji. PHQ-9 jest narzędziem krótkim i nieskomplikowanym. Oparty jest on bezpośrednio na kryteriach diagnostycznych tzw. dużej depresji z DSM-IV. Test bada 9 aspektów samopoczucia i zachowania pacjentów, a jego główne pytanie brzmi: „Czy w ciągu ostatnich d natężenia i  częstości występowania wymienionych objawów.

Z kolei Geriatryczny Test Oceny Depresji Yesavage'a służy do diagnozowania depresji u osób starszych. Wypełnianie kwestionariusza polega na udzieleniu odpowiedzi TAK lub NIE na 4, 15 lub 30 pytań, w zależności od wersji. Odpowiednio wysoki wynik dla poszczególnych długości testu wskazuje na prawdopodobieństwa wystąpienia depresji.

Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego opracowuje także własne narzędzie: Kwestionariusz do Pomiaru Depresji (KPD). Kwestionariusz ten będzie zawierał 75 stwierdzeń z czterostopniową skali odpowiedzi. Pozycje mają odzwierciedlać podstawowe objawy depresji. KPD przeznaczony będzie do badania dla młodzieży i osób dorosłych.

Również w Internecie dostępnych jest wiele testów do diagnozy depresji, nie wszystkie jednak są tak samo rzetelne. Krótkie testy diagnozują głównie najbardziej popularne objawy i mogą nie stwierdzić depresji o niespecyficznym przebiegu. Im dłuższy test, tym zwykle jest on dokładniejszy. Poza tym, większość popularnych testów przedstawia jedynie wynik: mówiący o braku depresji albo lekkiej lub cięższej jej postaci. 

Fundacja Wemenders umieściła na swoim portalu nowatorskie narzędzie opracowane przez specjalistów – wystandaryzowany, znormalizowany i zwalidowany test na depresję przeznaczony do wypełniania online. Niewątpliwą zaletą tego narzędzia, ze względu na występujące u chorych zahamowanie podejmowania jakichkolwiek działań, jest dostępność testu również w wersji dla bliskiej osoby. Dzięki temu rodzina i przyjaciele mogą upewnić się, czy aby ich bliska osoba nie cierpi na depresję.

Test znajdujący się na portalu www.wemenders.com jest profesjonalnym narzędziem diagnostycznym i oprócz stwierdzenia możliwości wystąpienia choroby lub jej braku, użytkownik otrzymuje obszerny raport dotyczący stanu pacjenta. Pozwala on nie tylko na zdiagnozowanie objawów choroby, ale także poznanie jej specyfiki, zrozumienie jej przebiegu oraz skutków. Raport zawiera kilkanaście stron i składa się z dwóch części. Część pierwsza jest interpretacją uzyskanego wyniku, natomiast druga przedstawia ogólne informacje dotyczące depresji, opis jej typów i przyczyn oraz wskazuje metody i skutki leczenia. Ponadto raport zawiera wiele wskazówek przydatnych bliskim osobom chorego, objaśniając jej wewnętrzne stany, myśli i emocje. Podsumowanie to napisane jest przystępnym językiem ułatwiającym zrozumienie zawartych informacji.

Test na depresję w wersji dla chorego oraz jego bliskich dostępny jest tutaj: http://wemenders.com/pl/czy-to-depresja.aspx

Innym, obszerniejszym narzędziem online, które od niedawna może być wykorzystane do badań przesiewowych np. depresji, ale także wielu innych schorzeń jest polska adaptacja Złożonego Międzynarodowego Kwestionariusza Diagnostycznego (CIDI) w wersji komputerowej. Jest to nowoczesne narzędzie epidemiologiczne, które do oceny ogólnego stanu zdrowia somatycznego i emocjonalnego osób badanych. Opracowany przez naukowców z Uniwersytetu Harvarda test rekomendowany jest do badań populacyjnych i międzykulturowych przez Światową Organizację Zdrowia. CIDI składa się z 42 modułów, które zawierają m.in. pytania przesiewowe, ogólny stan zdrowia, szczegółowe sekcje kliniczne, funkcjonowanie i objawy w ostatnich 30 dniach.

Czy testy te są wiarygodne?

Pomimo tego, że każdy przypadek depresji jest unikalny, to zwykle jest wiele podobieństw w objawach choroby. Testy zbierają właśnie te najczęściej powtarzające się objawy i na ich postawie ustalane jest prawdopodobieństwo zachorowania na depresję.

Wymienione narzędzia są jednak tylko pomocą w diagnozie zaburzeń lub monitorowaniu stanu chorego. Przy podejrzeniu zaburzenia takiego jak depresja należy pamiętać, że tylko lekarz psychiatra jest w stanie postawić właściwą, pełną diagnozę. Samodzielne wykonanie testu może być jednak ważnym wskazaniem do tego, aby zasięgnąć porady specjalisty.

Anna Góra, Fundacja Wemenders

Jak rozpoznać depresję?

Większość z nas zdaje sobie sprawę ze zmian nastroju, które dotykają z dnia na dzień nas i osoby w naszym otoczeniu. Każdy przeżywa czasem krótkotrwałe okresy złego nastroju spowodowane stresem czy osobistym rozczarowaniem, podobnie jak i okresu wyjątkowo dobrego nastroju związanego z pozytywnymi wydarzeniami czy sukcesami w życiu. Terminem szerszym od nastroju jest afekt opisujący nie tylko subiektywne aspekty nastroju, ale także widoczne zewnętrzne cechy takie jak zachowanie osoby czy sposób mówienia. Depresja charakteryzuje się więc zakłóceniami afektu, a nie tylko nastroju. Odróżnić ją można od zwykłych wahań nastroju według następujących kryteriów:

•  Poziom zakłócenia – silne i nieuzasadnione zakłócenia nastroju idące w kierunku depresji
• Czas trwania – zmiany utrzymują się tygodniami bądź miesiącami i nie są uzależnione od okoliczności zewnętrznych

 Jak rozpoznać depresję? Jej podstawowym wyznacznikiem jest uporczywe obniżenie nastroju, choć często pojawiają się też inne objawy. Chorzy często skarżą się na zaburzenia myślenia, uwagi i koncentracji, brak apetytu, mogą także doświadczać zakłóceń snu oraz odczuwać lęk. Tak jak ludzie są różni, tak i choroba może różnić się w swoim przebiegu. Nie zawsze też depresja ma takie samo podłoże. Zaburzenie ujawniające się po wystąpieniu silnego stresora takiego jak utrata pracy czy strata bliskiej osoby nazywa się depresją reaktywną. Gdy natomiast nie działał żaden czynnik zewnętrzny, najczęściej możemy mówić o depresji endogennej (dosłownie: „wypływającej ze środka”). Łagodniejsze zaburzenia depresyjne bywają określane mianem zaburzeń neurotycznych, natomiast zdarzają się również cięższe formy depresji z objawami psychotycznymi.

Po czym poznać, czy ktoś z naszych bliskich ma depresję? Istnieje kilka zasadniczych zmian, jakie zachodzą u osoby chorej.

1)      Głębokie i uporczywe obniżenie nastroju – pacjenci często odczuwają ogromny smutek. Zdarzają się też dzienne wahania nastroju, zazwyczaj wtedy chorzy najgorzej czują się rano, a wieczorem następuje lekka poprawa samopoczucia.

2)      Zaburzenia myślenia i mówienia – sposób mówienia osób cierpiących na depresję jest zwykle powolny i monotonny. Jest to związane z pesymistycznym i ponurym myśleniem, które dotyka chorych. Myślenie może być również zniekształcone przez odczuwane poczucie winy. W poważniejszych zaburzeniach może to doprowadzić do rozpamiętywania i obwiniania się o dawne złe czyny, prawdziwe lub urojone.

Często również pojawiają się myśli samobójcze, które mogą przyjmować różne formy – od przekonania, że wszystko szło by lepiej, gdyby pacjent nie żył, aż po szczegółowy plan pozbawienia się życia.

3)      Zaburzenia percepcji – halucynacje mogą pojawiać się przy poważniejszych stanach i zwykle są one zgodne z nastrojem chorego, często przyjmują one formę krytykujących lub obrażających go głosów.

4)      Objawy somatyczne – u osób cierpiących na depresję często występują tzw. biologiczne objawy depresji wskazujące na zaburzenia o umiarkowanym lub silniejszym nasileniu. Przede wszystkim mogą to być zaburzenia snu, które sprawiają, że chory budzi się wcześnie rano i nie może potem zasnąć. Również w ciągu dnia chorzy skarżą się na ospałość. Na ogół apetyt się obniża, pacjenci często tracą na wadze, ale zdarzają się również przypadki nadmiernego apetytu, co można tłumaczyć poszukiwaniem uspokojenia w jedzeniu. U osób cierpiących na depresję obniża się także zainteresowanie aktywnością seksualną. Wielu ludzi w depresji także nadmiernie troszczy się o choroby ciała, co często przyjmuje formę hipochondrii.

5)      Zmiana zachowania – typowy dla depresji jest brak radości często określany przez chorych jako niezdolność do cieszenia się, czerpania przyjemności z jakiejkolwiek aktywności. Objaw ten nazywany adhedonią prowadzi często do utraty zainteresowania pracą, domem, własnym zdrowiem i wyglądem. Cała motoryka chorego może również ulec spowolnieniu, zdarzają się jednak również przypadki nadmiernego pobudzenia ruchowego.

   Przedstawione objawy dotyczą obrazu epizodu tzw. wielkiej depresji, jednak trudno jest postawić granicę pomiędzy ostrzejszymi a łagodniejszymi formami tego zaburzenia. Pacjenci z mniej poważną formą depresji również doświadczają obniżonego nastroju, nie jest on jednak zwykle tak wyraźny jak w przypadku wielkiej depresji. Zaburzeniami dominującymi w łagodnej formie depresji są zwykle lęk i zaburzenia snu.

Jeśli obawiasz się, że bliska Ci osoba cierpi na depresję, koniecznie wykonaj test na depresję dostępny na portalu Fundacji Wemenders. To innowacyjne narzędzie opracowane przez specjalistów pomoże Ci rozwiać wątpliwości.

Anna Góra, Fundacja Wemenders